info@av-taaltraining.nl

Wederkerende werkwoorden

wederkerende werkwoorden

Wat zijn wederkerende werkwoorden?

Wederkerende werkwoorden (ook wel reflexieve werkwoorden genoemd) zijn werkwoorden die in de zin gecombineerd worden met een wederkerend voornaamwoord (of reflexief pronomen). Dit voornaamwoord heeft in de zin de functie van het lijdend voorwerp.

Niet-verplicht wederkerend

De wederkerende werkwoorden kun je in twee groepen indelen: verplicht wederkerende en niet-verplicht wederkerende. Een werkwoord als wassen kan wederkerend zijn, maar dat hoeft niet:

  • Tayo wast zijn gezicht.
  • Tayo wast zich.

Zich of zichzelf?

Bij de niet-verplicht wederkerende werkwoorden kun je meestal ook een wederkerend voornaamwoord gebruiken dat op -zelf eindigt. Bij werkwoorden die we niet zo vaak wederkerend gebruiken, is dat zelfs verplicht. Denk aan een zin als ‘Zij zag zichzelf op televisie.’

Verplicht wederkerend

Voorbeelden van werkwoorden die verplicht wederkerend zijn, zijn: zich bemoeienzich gedragenzich inbeeldenzich misdragenzich schamenzich vergissen en zich verslikken. In de ANS staat een vrijwel volledig overzicht. Deze verplicht wederkerende werkwoorden kun je niet combineren met de -zelf-vormen: ‘Ik vergis mezelf’ is geen goede zin. Ook kun je van deze zin geen passieve zin maken, wat wel kan bij de toevallig wederkerende werkwoorden.

Oefenen in de les

Hoewel wederkerende werkwoorden in veel talen voorkomen, zijn ze toch vaak lastig voor cursisten. Elke taal heeft namelijk zo zijn eigen keuzes gemaakt in welke werkwoorden wederkerend zijn en welke niet. Cursisten zullen dit dus – voor de verplicht wederkerende werkwoorden – apart moeten onthouden.

In de uitleg is het vaak het makkelijkst om te beginnen met een werkwoord als wassen. Je kunt vrij makkelijk uitleggen dat je zowel iemand anders als jezelf kunt wassen. Daarmee kun je dan het principe en de wederkerende voornaamwoorden introduceren. Vervolgens is het handig om eerst frequente wederkerende werkwoorden aan te bieden als zich herinnerenzich voelenzich vergissen. Omdat dit echt moet inslijpen, is herhaling belangrijk. Je kunt een reeks zinnetjes maken die je cursisten steeds moeten herhalen – eventueel met aanpassing van het onderwerp van de zin. 

Ook het NT2-Taalspel kan gebruikt worden, al zitten daar maar weinig wederkerende werkwoorden in – maar je kunt natuurlijk altijd eigen kaartjes maken. Als je van digitale hulpmiddelen houdt, kun je ook Wheeldecide inzetten.

Lees ook deze tips